Dark patterns pod lupą UOKiK

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał decyzję, która stanowi istotny krok w kierunku przeciwdziałania nieuczciwym praktykom rynkowym w środowisku cyfrowym. Na właściciela sklepów internetowych nałożona została kara prawie 15 mln zł. Decyzja nakazuje również zaniechania nieuczciwej praktyki.

Postępowanie UOKiK dotyczyło przedsiębiorców stosujących mechanizm tzw. niekończącej się promocji – czyli komunikatu sugerującego, że promocja kończy się za określony czas, podczas gdy w rzeczywistości „odliczanie” resetowało się każdemu użytkownikowi, niezależnie od daty i godziny wejścia na stronę. W rzeczywistości rabaty dla klientów nie są wyjątkowymi promocjami, które zdarzają się sporadycznie i które mogłyby być czynnikiem mobilizującym do zakupu.

W ocenie Prezesa UOKiK przedsiębiorca wprowadzał konsumentów w błąd poprzez zastosowanie interfejsu cyfrowego, który wywoływał fałszywe poczucie pilności zakupu. Tego rodzaju praktyka mieści się w katalogu tzw. dark patterns, czyli świadomie projektowanych rozwiązań, które mają skłonić użytkownika do podjęcia decyzji zakupowych, których by nie podjęli, mając pełne informacje o praktykach sprzedającego.

W tym przypadku UOKiK odniósł się bezpośrednio do jednego z najczęstszych wzorców – „false urgency”, tj. sztucznego kreowania poczucia ograniczonego czasu, co może znacząco wpływać na proces decyzyjny konsumenta.

Decyzja Prezesa UOKiK wpisuje się w szerszy europejski trend egzekwowania tzw. „uczciwego designu” w środowiskach cyfrowych (m.in. w kontekście Digital Services Act i projektowanej zmiany dyrektywy konsumenckiej).

Link do decyzji Prezesa UOKiK (sygn. RBG-1.7223.71.2021, decyzja nie jest prawomocna).