Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji przy resorcie cyfryzacji – oszczędność kosztem niezależności nadzoru?

Państwa członkowskie były zobowiązane wyznaczyć do 2 sierpnia 2025 r. krajowe organy nadzoru rynku AI. Jednak polskie przepisy w tym zakresie wciąż nie zostały uchwalone. Planuje się, aby rolę tego organu w Polsce pełniła nowo utworzona Komisja Rozwoju i Bezpieczeństwa Sztucznej Inteligencji (KRiBSI). Zgodnie z aktualną wersją projektu ustawy o systemach sztucznej inteligencji, obsługę administracyjną KRiBSI ma zapewniać z kolei urząd obsługujący Ministra Cyfryzacji. Rozwiązanie to wzbudza jednak wątpliwości co do niezależności KRiBSI jako organu nadzoru.

Głównym argumentem podnoszonym przez zwolenników przyjętego rozwiązania jest redukcja kosztów obsługi KRiBSI – z pierwotnie szacowanych na 31 mln zł w skali roku do ok. 23 mln zł rocznie w pierwszych latach działania organu. Pomimo wspomnianych korzyści finansowych, projektowane rozwiązanie wzbudza wątpliwości w kontekście zagwarantowania niezależności KRiBSI oraz pracowników resortu cyfryzacji, którzy zostaną upoważnieni do wykonywania zadań w jej imieniu.

Przepisy AI Act stanowią bowiem, że krajowe organy nadzoru nad AI powinny działać w sposób niezależny, bezstronny i wolny od uprzedzeń. Tymczasem osoby mające wykonywać zadania w imieniu KRiBSI formalnie pozostaną pracownikami Ministerstwa Cyfryzacji. Mimo że projektowana regulacja przewiduje wydzielenie w ramach resortu nowej komórki odpowiedzialnej za obsługę KRiBSI, niezależność działających w ramach niej osób może być odbierana jako jedynie pozorna.

Zapewnienie obsługi KRiBSI przez osoby zatrudnione w Ministerstwie Cyfryzacji może nawet prowadzić do występowania konfliktu interesów. Nie można również wykluczyć ryzyka nacisków o charakterze służbowym, a nawet politycznym, powstałych w wyniku nadmiernego związania władzy wykonawczej z organem nadzoru, jaki ma stanowić KRiBSI.

Sposób obsługi KRiBSI, zaproponowany w projekcie ustawy o systemach sztucznej inteligencji (SSI), niewątpliwie stanowi rozwiązanie niestandardowe. W dobie rosnącego wykorzystania rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji konieczne będzie zbudowanie zaufania uczestników rynku oraz obywateli do nowego organu nadzoru, w szczególności poprzez zapewnienie, że KRiBSI będzie funkcjonowała w sposób transparentny i wolny od nacisków.