Kamila Dymek

Choć wiele przepisów AI Act zacznie obowiązywać dopiero za jakiś czas, jeden kluczowy obowiązek już teraz dotyczy wszystkich tworzących i korzystających z systemów AI – niezależnie od poziomu ryzyka, sektora czy rodzaju zastosowania systemu. Mowa o art. 4 AI Act, który wprowadza coś, co dla wielu firm może być zaskoczeniem: obowiązek zapewnienia odpowiedniego poziomu kompetencji w zakresie AI wśród personelu, czyli tzw. AI Literacy.

Przepisy unijnego rozporządzenia o sztucznej inteligencji (AI Act) zaczynają obowiązywać etapami i właśnie zbliżamy się do kolejnego ważnego momentu. 2 sierpnia 2025 r. zaczną być stosowane kolejne przepisy, które wpłyną na działalność podmiotów rozwijających i udostępniających systemy AI, w szczególności tzw. modele ogólnego przeznaczenia (General Purpose AI – GPAI). Modele te odgrywają kluczową rolę w łańcuchu wartości AI, stanowiąc często fundament rozwiązań tworzonych przez inne podmioty. Nowe obowiązki mogą więc dotknąć nie tylko pierwotnych dostawców tych modeli, ale również organizacje, które je modyfikują lub integrują w swoich produktach.

W ostatnim czasie rynek technologiczny przeżywa prawdziwy boom na wszystko, co choćby ociera się o sztuczną inteligencję. Wraz z wejściem w życie AI Act etykieta „AI” zyskuje jednak zupełnie nowe znaczenie. To już nie tylko kwestia przekazu marketingowego czy technologii – od tego, czy system spełnia definicję systemu sztucznej inteligencji, zależą konkretne skutki prawne, w tym konieczność realizacji nowych obowiązków, nie tylko przez dostawców, ale również przez użytkowników systemów. Aby ułatwić interpretację przepisów, Komisja Europejska opublikowała wytyczne, które mają pomóc w ustaleniu, które systemy rzeczywiście mieszczą się w definicji systemów AI. 

10 lutego 2025 r. opublikowano zmodyfikowany projekt ustawy o systemach sztucznej inteligencji, która ma wdrażać w Polsce unijny AI Act. Jest to druga wersja projektu, która uwzględnia szereg zmian wynikających z uwag zgłaszanych w trakcie konsultacji publicznych. 

10 listopada 2024 r. polski sektor telekomunikacyjny przeszedł istotną reformę związaną z wejściem w życie nowej ustawy – Prawo Komunikacji Elektronicznej (PKE), która zastąpiła obowiązujące przez ponad dwie dekady Prawo telekomunikacyjne. Z jednej strony nowa ustawa rozszerzyła zakres regulacji na podmioty, które dotychczas funkcjonowały poza obszarem nadzoru. Z drugiej jednak – co jest rzadkością w polskim systemie prawnym – zlikwidowała obciążenia regulacyjne dla części przedsiębiorców, całkowicie wyłączając ich spod reżimu nowych przepisów. W praktyce oznacza to, że niektóre podmioty zostały zwolnione z obowiązków, które wcześniej nakładało na nie Prawo telekomunikacyjne.

W świecie gier, legalność oprogramowania typu cheat software służącego do „ulepszania” lub ułatwiania gry (zwykle w formie wtyczek), wciąż pozostaje przedmiotem debaty. W ostatnio wydanej opinii prawnej (z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie C-159/23; Sony Computer Entertainment Europe Ltd przeciwko Datel Design and Development Ltd, Datel Direct Ltd) rzecznik generalny TSUE Maciej Szpunar stwierdził, że tworzenie takich wtyczek nie narusza praw autorskich twórców gier. To ważne objaśnienie może mieć jednak negatywny skutek uboczny – może zachęcać do dalszych innowacji i inwestycji w „ulepszenia” gier oraz inne oprogramowanie borykające się z podobnymi problemami prawnymi, potencjalnie wpływając na całą branżę IT.

Rzeczywistość, w której ludzie powszechnie wykorzystują sztuczną inteligencję (AI) w codziennej pracy, stała się faktem. Już ponad 90% programistów deklaruje, że podczas tworzenia oprogramowania korzysta z narzędzi AI, takich jak ChatGPT, Microsoft Copilot czy Github Copilot. Równolegle wśród prawników wciąż toczą się dyskusje na temat praw autorskich do rezultatów powstałych przy pomocy systemów AI.

Kwestia praw autorskich do wytworów sztucznej inteligencji to jeden z głównych obszarów ryzyka, z jakim borykają się przedsiębiorcy korzystający z AI w ramach prowadzonej działalności. Ich obawy szybko zostały dostrzeżone przez niektórych dostawców systemów. W ostatnim czasie wielu z nich promuje swoje rozwiązania, wprowadzając mechanizmy zmierzające do zabezpieczenia użytkowników przed potencjalnymi naruszeniami praw autorskich. Do tak reklamowanych narzędzi należy jednak podchodzić z należytą ostrożnością, gdyż oferowana ochrona ma swoje ograniczenia i wymaga zazwyczaj spełnienia szeregu dodatkowych warunków.

Blockchain kojarzony jest głównie jako technologia leżąca u podstaw znanej kryptowaluty. Jego potencjał jest jednak znacznie większy, na co wskazuje coraz więcej zastosowań w różnych sektorach gospodarki. Wprowadzenie blockchaina w odniesieniu do trwałego nośnika zostało już pozytywnie ocenione przez Prezesa UOKiK. Dla dostawców tej technologii otwiera to drogę do tworzenia takich rozwiązań lub dostosowywania istniejących i oferowania ich szerokiemu gronu podmiotów z wielu różnych branż.

Proponowane zmiany trzech ustaw – ustawy o Służbie Więziennej, Kodeksu karnego wykonawczego oraz Prawa zamówień publicznych – w połączeniu zrewolucjonizują świadczenie usług telekomunikacyjnych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Wprowadzenie przepisów w projektowanym kształcie w zasadzie zamknie rynek w sektorze usług telekomunikacyjnych świadczonych dla osadzonych.